بررسی سازوکار جوان سازی عروس دریایی نامیرا برای یافتن چاره ترمیم بافت های لطمه دیده انسان
سرشیر: گونه ای کوچک از عروس های دریایی با نام علمی Turritopsis dohrnii می تواند در وضعیت نامساعد، از مرحله بلوغ به مرحله ای ابتدائی تر از زندگی بازگردد و از آنجا عروس های دریایی تازه ای تولید نماید. دانشمندان با بررسی سازوکارهای ژنتیکی و سلولی این پروسه امیدوارند سرنخ هایی برای ترمیم بافت های لطمه دیده و رویارویی با برخی دستاوردهای پیری در انسان پیدا کنند.
به گزارش سرشیر به نقل از خبر آنلاین، تعدادی از جانوران توانایی شگفت انگیزی برای بازسازی بخش های لطمه دیده بدن خود دارند، اما عروس دریایی Turritopsis dohrnii فراتر از آن می تواند چرخه زندگی خویش را به مرحله ای جوان تر بازگرداند. همین خاصیت سبب شده است که لقب «عروس دریایی نامیرا» را به آن بدهند.
ماریا میگلیتا، زیست شناس دریایی دانشگاه تگزاس ای اندام در گالوستون، و دیگر محققان در تلاش اند سازوکارهای ژنتیکی و مولکولی این پروسه را شناسایی کنند. هدف آنها برگرداندن انسان به دوران نوزادی نیست، بلکه یافتن راه هایی برای جوان سازی سلول ها و بافت ها و کمک به درمان لطمه های ناشی از بیماری یا بالا رفتن سن است.
برمبنای گزارش بی بی سی، در شرایط نامساعد، عروس دریایی بالغ به توده ای از سلول ها و ظرف یک تا سه روز، ساختاری به نام «پولیپ» تبدیل می شود. پولیپ مرحله ای ابتدائی از چرخه زندگی که می تواند در نهایت عروس های دریایی تازه ای می سازد. به این ترتیب، یک جانور بالغ می تواند باردیگر چرخه زندگی خویش را از مرحله ای ابتدائی شروع کند.
استفانو پیراینو، زیست شناس دانشگاه سالنتو در ایتالیا، از اولین پژوهشگرهایی بود که سازوکار این پدیده را بررسی کرد. پژوهش های وی نشان داد که برخی سلول های بافت عروس دریایی بالغ می توانند هویت تخصصی خویش را تغییر دهند و به انواع دیگری از سلول ها تبدیل شوند.
سرنخ هایی در ژن ها مطالعه ای در سال ۲۰۲۲ نشان داد که ژنوم این گونه، در مقایسه با یک گونه خویشاوند که جوان سازی مشابهی در آن شناخته نشده است، نسخه های بیشتری از برخی ژن های در رابطه با ترمیم لطمه های DNA و حفظ تلومرها دارد. تلومرها ساختارهایی در پایان کروموزوم ها هستند که از ماده ژنتیکی محافظت می کنند و به طور معمول با بالا رفتن سن کوتاه تر می شوند.
پژوهش های دیگر نیز فعالیت بیشتر برخی ژن های در رابطه با ترمیم DNA و حفظ تلومرها را در مراحل خاص چرخه زندگی این عروس دریایی نشان داده اند. محققان همین طور هم پوشانی هایی میان تعدادی از ژن های فعال در این جانور و ژن های در رابطه با طول عمر انسان یافته اند. بااین حال، هنوز معلوم نیست کدام سازوکارها مستقیماً موجب جوان سازی می شوند و آیا می توان آنها را در سلول های انسانی فعال کرد یا نه.
اگر دانشمندان بتوانند مسیرهای مولکولی مسئول این پروسه را بهتر بشناسند، شاید در آینده بتوان از آنها برای بهبود ترمیم بافت ها بعد از سکته مغزی یا حمله قلبی و مواجهه با برخی لطمه های وابسته به سن بهره برد.
لقب «نامیرا» به مفهوم زنده ماندن همیشگی این عروس دریایی نیست. محققان هنوز نمی دانند یک عروس دریایی چند بار می تواند چرخه زندگی خویش را از نو شروع کند. برخی نمونه ها نیز در شرایط آزمایشگاهی توانایی جوان سازی نشان نمی دهند.
این جانور در طبیعت بازهم در معرض شکارچیان، کمبود غذا و شرایط نامساعد محیطی قرار دارد. بنابراین، خاصیت اعجاب انگیز آن مصونیت از مرگ نیست، بلکه توانایی برگشت به مرحله ای ابتدائی از زندگی است. قابلیتی که امکان دارد سرنخ های تازه ای درباره ی زیست شناسی پیری و بازسازی سلول ها در اختیار دانشمندان قرار دهد.
بطور خلاصه تلومرها ساختارهایی در انتها کروموزوم ها هستند که از ماده ژنتیکی محافظت می کنند و به صورت معمول با بالا رفتن سن کوتاه تر می شوند. این جانور در طبیعت بازهم در معرض شکارچیان، کمبود غذا و شرایط نامساعد محیطی قرار دارد.
منبع: سرشیر
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب