سرشیر: یک متخصص طب ایرانی، با تشریح تدابیر طب سینایی برای فصل بهار، بر لزوم دفع مواد زائد انباشته شده از زمستان برای پیش گیری از آلرژی و کسالت تأکید کرده است.
ابراهیم خادم، پزشک متخصص طب ایرانی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با گزارشگر مهر در ارتباط با تدابیر فصل بهار از دیدگاه طب ایرانی توضیحاتی را داد و اظهار داشت: مکتب طب ایرانی که با عناوینی همچون «طب سینایی» (منسوب به بوعلی سینا) یا «طب مزاجی» نیز شناخته می شود، برای هر فصل مزاج خاصی قائل است. بر این اساس، فصل بهار دارای مزاجی معتدل، مایل به حرارت و رطوبت است که بستری مناسب برای دفع مواد زائد از بدن فراهم می آورد.
پیشگیری از آلرژی با پاکسازی بدن
وی اضافه کرد: بنا بر اعتقاد حکمای طب ایرانی، در فصل زمستان مواد زائد در بدن انباشته می شوند که با فرا رسیدن بهار و اعتدال هوا، باید از بدن دفع گردند. در صورت عدم دفع، این مواد می توانند زمینه بروز برخی علایم بالینی همچون آلرژی های فصلی، تنفسی، خارش گلو، عطسه های مکرر، مشکلات پوستی و کسالت و خواب آلودگی شدید را ایجاد کنند؛ از همین رو «پاکسازی بهاره» در این فصل اهمیت دوچندانی می یابد.
پرهیزهای غذایی؛ هشدار به جوانان و مزاج های گرم
خادم عنوان کرد: افراد دارای مزاج «گرم و تر» و خصوصاً جوانان که مزاج سنی آنها نیز به گرمی و رطوبت متمایل است، باید در فصل بهار محدودیت های غذایی شامل کاهش مصرف انواع شیرینی ها، حتی نمونه های طبیعی نظیر شیره انگور و توت، محدود کردن مصرف گوشت قرمز، غذاهای سرخ کردنی و ادویه جات تند، پرهیز از مصرف غذاهایی مانند کله پاچه، حلیم، آش رشته، ماکارونی و فست فودها (به ویژه پیتزاهای پرپنیر) و کاهش مصرف شکلات، قهوه، غذاهای کنسروی، مانده و شور را رعایت نمایند.
خوراکی های پیشنهادی برای اعتدال مزاج
وی اضافه کرد: برای تعدیل مزاج و کمک به دفع آسان تر مواد زائد و ممانعت از یبوست، مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های طبیعی مانند شربت سکنجبین، شربت زرشک، شربت لیمو، آب هویج و رب انار یا رب سیب، مصرف آش های با طعم متمایل به ترشی مانند آش دوغ، آش سماق یا آش هایی که در آنها از زرشک، لیمو و آبغوره استفاده شده باشد و استفاده فراوان از گشنیز، جعفری و شنبلیله در غذاها و افزودن «آلو بخارا» یا «کدو» به انواع خورش ها جهت ایجاد لینت مزاج، در فصل بهار سفارش می شود.
ورزش منظم و سبک
خادم اذعان کرد: در عرصه فعالیت بدنی، طب ایرانی بر ورزش مستمر و منظم اما «معتدل» تأکید دارد. سفارش می شود افراد (در صورت نداشتن بیماری زمینه ای قلبی) روزانه ۳۰ تا ۴۰ دقیقه پیاده روی تند یا دویدن آرام داشته باشند تا بدن گرفتار تعریق ملایم شود. با این وجود، انجام ورزش های خیلی سنگین و شدید در این فصل به هیچ عنوان سفارش نمی شود.
حجامت؛ مفید برای برخی، مضر برای برخی دیگر
این پزشک متخصص طب ایرانی اشاره کرد: برعکس باور عمومی، انجام حجامت در فصل بهار در مجموع و برای همه افراد سفارش نمی گردد. از دیدگاه دانشگاهی و طبی، خون گیری و حجامت بسته به مزاج هر فرد می تواند اثرات متفاوتی داشته باشد؛ بطوریکه برای برخی مفید و برای برخی دیگر دارای عوارض و ضرر است.
وی متذکر شد: افراد به یاد داشته باشند که تجویز حجامت حتما باید توسط «پزشک متخصص طب ایرانی» و تحت نظارت مستقیم وی صورت گیرد تا مشخص گردد آیا فرد آمادگی و احتیاج به این اقدام را دارد یا خیر و همین طور افراد قبل از مبادرت به حجامت، ابتدا سفارش های غذایی و ورزشی در ارتباط با فصل بهار را رعایت نمایند تا پاکسازی اولیه و آمادگی بدنی لازم حاصل شود.
پرهیز از خواب روزانه در بهار
خادم سفارش کرد: در عرصه بهداشت خواب، طب ایرانی بر رعایت «خواب شبانه باکیفیت» تاکید دارد. باتوجه به افزایش رطوبت در فصل بهار، افرادی که رطوبت مزاج بالایی دارند، باید از خواب روزانه پرهیز کنند؛ چونکه این کار موجب تشدید احساس کسالت، سنگینی و خواب آلودگی در آنها می شود. از دیدگاه طب ایرانی بهترین زمان برای استراحت، خواب قبل از نیمه شب است. سفارش می شود افراد از ساعت ۱۰ شب خواب شبانه خودرا شروع کنند تا از فواید بازسازی بدن در این ساعات طلایی بهره مند شوند.
این پزشک متخصص طب ایرانی اشاره کرد: حکمای طب ایرانی درباب نوع پوشش نیز سفارش های ویژه ای دارند. باتوجه به خاصیت های اقلیمی و مزاجی این فصل، بهترین انتخاب برای لباس، پارچه های «کتانی» است که با مزاج فصل بهار سازگاری کامل دارد.
حرف آخر اینکه برای تعدیل مزاج و کمک به دفع آسان تر مواد زائد و جلوگیری از یبوست، مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های طبیعی مانند شربت سکنجبین، شربت زرشک، شربت لیمو، آب هویج و رب انار یا رب سیب، مصرف آش های با طعم متمایل به ترشی مانند آش دوغ، آش سماق یا آش هایی که در آنها از زرشک، لیمو و آبغوره استفاده شده باشد و استفاده فراوان از گشنیز، جعفری و شنبلیله در غذاها و افزودن آلو بخارا یا کدو به انواع خورش ها جهت ایجاد لینت مزاج، در فصل بهار سفارش می شود. سفارش می شود افراد (در صورت نداشتن بیماری زمینه ای قلبی) روزانه ۳۰ تا ۴۰ دقیقه پیاده روی تند یا دویدن آرام داشته باشند تا بدن گرفتار تعریق ملایم شود. از دیدگاه دانشگاهی و طبی، خون گیری و حجامت بسته به مزاج هر فرد می تواند اثرات متفاوتی داشته باشد؛ بطوریکه برای برخی مفید و برای برخی دیگر دارای عوارض و ضرر است. وی متذکر شد: افراد به یاد داشته باشند که تجویز حجامت حتماً باید توسط پزشک متخصص طب ایرانی و تحت نظارت مستقیم وی صورت گیرد تا مشخص گردد آیا فرد آمادگی و احتیاج به این اقدام را دارد یا خیر و همچنین افراد پیش از اقدام به حجامت، ابتدا سفارش های غذایی و ورزشی در رابطه با فصل بهار را رعایت نمایند تا پاکسازی اولیه و آمادگی بدنی لازم حاصل شود.